T TRƯNG Y KREA BOUK

Phan Ni Tấn

 

 

 

Đầu thập nin 1930, Y Krea Bouk, người M'nng Gar l t trưởng của bun Dam Rng, thuộc huyện Lak, tỉnh Daklak. Huyện Lak cch tỉnh lỵ Banmthuột 50 cy số về pha Nam, c nhiều rừng rậm v ni đ. Dọc theo cc sườn ni đ li xuống cc thung lũng cao nguyn Nam Trung phần, rừng cng rậm rạp hơn. Ring ở lưu vực sng Hleo v hai chi lưu Ea Drang v Ea Soup thường dy ln những di rừng chồi, những đồi cỏ tranh bạt ngn dễ tạo thnh giang sơn của cc loi th hoang.

Thuở đ bun Dam Rng chỉ c vi chục nc nh nằm hẻo lnh dưới chn ni Chư Dl Yang hiểm trở, cạnh con sng Ea Hleo. Nh của người M'nng Gar kh đặc biệt: nh trệt, vch đất rất dầy, mi tranh thi tm hum bung xuống gần mặt đất. Người trong bun khng nhiều, nhưng d th ngoi ho lũy th từng đn. Vo ma thu hoạch, voi rừng thường về ph phch ma mng, nương rẫy. Nhất l cọp, mỗi độ trăng trn hay v lng rnh bắt gia sc, c khi tha cả người. Thập nin 30, cọp honh hnh từ miền đồng bằng Khnh Ha ln tới khắp vng rừng ni cao nguyn Nam Trung phần. V vậy mỗi lần khai ph rừng rẫy, thu hoạch ma mng đồng bo cc sắc tộc thường mang theo dao bầu, gậy gộc đi thnh từng ton để canh giữ, bảo vệ nhau trước th dữ.

Cũng như cc dn tộc thiểu số khc, người Gar tuy t nhưng tinh thần đon kết rất cao. Gặp những lc hiểm ngho, dưới uy lực của t trưởng Y Krea Bouk, khi cần hầu như cả lng đều c mặt. Họ sống cng một lc, lm cng một lc, kin tr, bền bỉ, từ chuyện thường ngy như ăn uống, vui chơi cho đến khai hoang, đốt rẫy, tỉa la, giẫy cỏ, dựng sườn nh, lợp mi tranh, v đặc biệt l trồng bờ tre, đo ho, đp lũy ngăn th dữ, nhất l cọp.

Suốt cuộc đời của t trưởng Y krea Bouk, ngoi việc cai quản bộ lạc, tạo niềm tin, mang yn vui, no ấm cho dn lng, hầu như vị trưởng lng lun lun tm cch trừ khử cọp. C khi Bouk cng dn lng h ht rượt đuổi cọp về rnh mồi. Nguy hiểm, lo sợ nhưng tiếng gầm tht như sư tử hống của vị t trưởng cũng đủ để cọp cụp đưi bỏ chạy m dn lng cũng lấy lm phấn chấn. Cường trng, oai phong, lẫm liệt xứng với cương vị t trướng, Y Krea Bouk được dn lng trọng vọng, thần phục.

Cọp l nỗi hoang mang, kinh sợ đối với bun lng, đồng thời l kẻ th khng đội trời chung của Y Bouk. Lc ln 6, lần đầu tin theo cha mẹ ln rẫy Bouk đ bị cọp vồ. Người cha liều mạng cứu con khng may bị cọp cắn gẩy cổ, tha mất xc. Lc nghe tiếng khc o oe của thằng cu em, Bouk mới hon hồn ng lại th thấy mẹ nằm sấp mặt chết ngất bn bờ nương, trn lưng cng thằng Juk cn đỏ hỏn. Y Krea Bouk đ nếm trải nỗi đau đ ở tuổi hồn nhin của mnh. Ngằn ngặt m ảnh Bouk l vệt mu thm xịt ở cổ người cha ng ọc tun ra ko lết một đường di trn mặt cỏ tranh khi ng bị cọp li đi.

T trưởng Y Krea Bouk sống vo thời kỳ dất nước đặt dưới ch thống trị của thực dn Php, nn con người ng sống rất chng chnh. v bị giằng co giữa hai thế lực: người Php v Triều đnh nh Nguyễn. Nhưng v ở nơi hoang d, t người để nn bộ lạc của ng hầu như độc lập v tự trị. Thời kỳ ny nhiều thợ săn người Php lẫn người Annam, cũng như cc thợ săn người Chm, người Cambodge v Lo (khởi từ thế kỷ 19) thường tổ chức thnh từng ton nhỏ lng su vo vng nội địa để săn bắt th rừng. Chnh v vậy cuộc bnh trướng to bạo của những ton thợ săn ny đ chinh phục được phần lớn cc vng đồng bằng v rừng ni, trừ khử bớt d th đồng thời đẩy li chng vo tận thm sơn cng cốc, nơi chưa từng c dấu vết con người.

Dưới sức tc động của cuộc xm lăng lần thứ hai vo đất nước, trong đ người bản địa cũng phải hứng chịu thảm họa thực dn, nhưng trong thời kỳ đầu, thời thế đưa đẩy t trưởng Y Krea Bouk trở thnh một thủ lĩnh độc lập, tự trị v săn th kht tiếng. Bằng một cy gio (Tak Rmul) cao vượt đầu người, x-gạc, dao nhọn v cung tn, anh em t trưởng Y Bouk cng cc chng trai Gar dũng cảm nhất thường vo rừng săn th, đnh bẫy lấy thịt; cn da th căng ra phơi kh trn những thanh tre v phn mắt co để lm mền, lm trang phục.

Trong cuộc đời săn bắn, Y Krea Bouk vẫn nhớ hoi vo ci đm cuối ma mưa năm 1942. Dưới nh trăng mờ ảo, đch thn ng giăng một ci bẫy tre cạnh cy x-nu dưới m nước, nơi c dấu chn th dữ. Sau nhiều ngy con mnh hổ tinh khn bị sa bẫy. Khi vị t trưởng quay lại th chỉ thấy một bn chn hm khổng lồ bị kẹp chặt giữa ngm tre b bết mu. Th ra con vật đ cắn đứt bn chn bị mắc bẫy để tẩu thot. Từ đ, người lng khng cn thấy bng dng con d th bn mảng về bun nữa. C thể n đ chui vo rừng su ẩn mnh để dưỡng thương hoặc đ bỏ đi nơi khc.

Nhiều năm tri qua, ci gi lun lưu theo hai ma mưa nằng. Ma kh gi Lo thổi về ci nắng thng Ba lm cho nương rẫy kh hanh. Ngay từ lc tiếng g rừng gy gọi mặt trời thức dậy, cc rặng ni đ thở ra những cơn gi kh cằn. Đ vậy, người trong bun lại phải đối đầu với bầy heo rừng khng biết ở đu lại ko từng bầy về sục sạo kiếm ăn, ph hoại hoa mầu. T trưởng Y Krea Bouk từng huy động trai lng đo hầm, giăng bẫy, săn bắt cũng khng trừ hết được heo hu ăn v cực kỳ hung hn ny.

Một buổi sng tinh sương, Y Krea Bouk vo rừng lần theo dấu vết con heo độc đầu đn bốn nanh uốn cong nhọn hoắc chỉa ln trời. Lăm lăm cy gio ln nước đen bng trn tay, vai đeo cung tn, Y Bouk theo con đường mn chạy dọc bn vch ni dựng đứng dẫn xuống lưu vực sng Ea Hleo. Khi Y Bouk vừa đi ngang qua ụ đất nh ra bờ sng bất ngờ ng bị cọp tấn cng. Đy l lần thứ hai Bouk bị cọp vồ, m lần ny lại chnh l con mnh hổ ba chn bị mắc bẫy của ng năm xưa. Sau nhiều năm vắng bng, Y Bouk khng ngờ con hm lại trở về. Gi lng thường ni cọp cũng c linh tnh biết n đền on trả như người. C thể từ lu ci bản năng hung tợn của con hm tinh ny vẫn rnh rập theo di ng để bo th.

Trn g đất cao mọc đầy cỏ may v ci, vừa ngửi thấy hơi người con mnh th gầm ln một tiếng lao xuống bằng tất cả sức mạnh của n. Y Krea Bouk, người con của Mẹ ni dầy dạn kinh nghiệm sống ở rừng, vội ngồi thụp xuống, hươi mũi gio sắt nhọn ln chống đỡ. Chụp hụt con mồi hổ dữ vội quay ngoắc lại, rn thấp mnh xuống, cặp mắt nh ln lạnh buốt, đui ngoặc nguẫy chuẩn bị tấn cng. Đứng trước nỗi gian nguy một mất một cn, Y Bouk bnh tĩnh xoạc chn đứng tấn, cầm chắc cy gio ở thế thủ, trừng mắt nhn con vật như thch thức, sẵn sng c chiến. Thời gian nặng nề tri qua trong thế vờn nhau giữa hổ v người. Chợt Y Bouk nhận thấy thế đất dưới chn mnh lồi lm, đầy cỏ rậm dễ gy bất lợi nn ng cẩn thận li từng bước xuống khoảng đất trống gần vực sng. Y Bouk cng li con mnh th cng nhe răng gầm gừ, giương cặp mắt sng quắc, trườn tới từng bước trong tư thế sắp nhảy ln vồ.

Cuối cng con hm lại gầm ln, đập đui lao vt tới, bng cọp ba mống ụp xuống đầu Y Bouk như cơn lốc. Ht một hơi thật su, với thn hnh vạm vỡ vị t trưởng dng hết sức lực tht ln thật to, lch mnh trnh c tt dữ tợn của con th xong nhanh như chớp ng sấn tới thọc mũi gio vo ngực cọp.

Bị đm trng ngực, con vật rm mnh giẫy giụa rống ln, lủi vo bụi rậm, nằm im. Khi bị một đn bất ngờ hổ thường quay đầu bỏ chạy, nhưng con mnh th ba chn ny, ngược lại bị trng thương cng lm cho n trở nn dữ tợn hơn.

Mắt vẫn khng rời đối thủ, cọp nằm im thở dốc một hồi lu lại vng dậy. Bước ra khỏi bụi rậm con th từ từ tiến về pha Y Bouk, khi cch đối thủ chừng bảy thước, nhanh như chớp n hực một tiếng đập đui lao vụt tới tấn cng. Y Bouk bnh tĩnh xuống tấn, hươi mũi gio ln. Nhưng bằng một c tt mnh liệt km theo tiếng gầm vang dội cả đại ngn, cọp rằn ba mống đ đnh bạt ngọn gio cng lc lia mng vuốt sắt bn ngang bắp tay Y Bouk rch toạt một đường di, mu tun xối xả. Thừa lc Y Bouk loạng choạng thối lui, con vật hăng mu đập đui phng ln, ụp xuống đối thủ. Nhưng với lng dũng cảm phi thường, vị t trưởng nhanh nhẹn đổi thế quỳ, tay gh chặc cn gio xuống đất, chỉa mũi gio ln. Chỉ chờ c thế, khi cọp ập xuống th bị mũi gio cắm su vo giữa ngực. Rống ln một tiếng rng rợn man dại, con c th đổ ụp cả thn hnh to lớn nặng nề xuống người Y Krea Bouk.

Chiều về, mặt trời gc ni đổ mu nắng ảm đạm xuống dng sng Ea Hleo. Dng sng vẫn khng ngừng nghỉ, ngy đm vẫn gầm go chảy xuyn qua cc rặng ni, qua cc rừng cy xanh thẩm đại ngn.

Từ những bản xa, thấp thong những nếp nh sn rải rc bm vo lưng chừng ni. Xa hơn nữa, vượt qua mấy ngọn đo l tới bun Dam Rng, ở đ trong căn nh lạnh lẽo của t trưởng Y Krea Bouk, Y Juk ngồi lặng lẽ, một mnh.

Phan Ni Tấn