ĐÁM CƯI

Thái Vĩnh Khiêm

 

 

Ít lâu sau sinh hoạt trong làng Hoàng Mai nhộn nhịp hẳn lên v́ cô Lư sắp lên xe hoa về nhà chồng. Trong dịp này, cụ Đồ Long, cậu Tưởng cùng một vài bà con thân thiết đến ở nhờ nhà ông bác của cô Lư để sửa soạn cho lễ rước dâu.

          Sáng hôm đó, đợi đúng giờ hoàng đạo họ cử hành lễ gia tiên. Lễ tất, mọi người đi theo vị chủ hôn là cụ Đồ Long sang nhà hai cụ Liễu Thăng để đón dâu.

          Vừa tới đầu đường nhà cô Lư, ông em họ chú rể châm ng̣i đốt một thanh pháo. Ngồi một ḿnh trong pḥng ngủ cô Lư không sao nén nổi nỗi cảm xúc bồn chồn khi nghe tiếng pháo nổ ṛn tan vọng lại. Cô đứng lên ngồi xuống một vài lần rồi rốt cuộc đành ngồi xuống giường v́ chẳng biết làm ǵ khác hơn. Một chặp sau vẫn không thấy động tĩnh ǵ từ pḥng ngoài, cô Lư nóng ḷng chạy ra cửa sổ vén nhẹ bức mành nh́n trộm ra bên ngoài. Khi đó cô mới vỡ lẽ sở dĩ nhà trai tiến chậm như vậy là v́ thỉnh thoảng họ phải đứng lại cho tiền mấy đứa trẻ chăng dây hồng cản đường đặng chúng hạ xuống cho đi. Ngoài ra họ c̣n ngừng lại trước cửa những nhà có bày hương án và đốt pháo mừng để trao tặng chủ nhà một món tiền tương xứng.

          Nh́n cảnh tượng đó cô Lư mỉm cười vui sướng khi thấy dân làng chịu khó bỏ nhiều công của ra để giữ đúng lề thói trong ngày cưới của ḿnh. Đợi cho đoàn người tiến gần tới cửa cô Lư mới chịu chạy về ngồi gọn trên giường giữa lúc hai tràng pháo, một của bên trai, một của bên gái, đua nhau nổ ran để chào mừng hai họ.

          Hai cụ Liễu Thăng ngượng nghịu trong bộ áo mới may đon đả ra cửa chào khách. Mấy phu đám cưới xúng xính trong những chiếc áo dài the đen quần trắng có điểm thắt lưng hồng, đầu chít khăn lượt, lễ mễ đặt những chiếc quả son và mâm thau có phủ khăn điều lên trên giường thờ.

          Đợi cho mọi người đă sẵn sàng, ai đứng chỗ nấy, cụ Liễu Thăng ông mới từ từ bước ra giữa nhà thắp nén hương thơm cắm vào đỉnh thờ cho cô dâu chú rể cúng lễ gia tiên bên nhà gái. Lúc đó cụ Liễu Thăng bà đưa mắt làm hiệu cho người vào buồng mời cô Lư ra.

          Cô nàng bẽn lén xuất hiện trong bộ áo cưới thanh nhă do chính ḿnh và cụ Liễu Thăng bà chọn may. Nàng trông rơ kiều diễm!!! Trên đầu cô vấn khăn nhung đen để lộ một đuôi gà bóng mượt.  Chiếc quần lụa trắng cô mặc cùng tấm áo dài trắng ở phía dưới làm nổi bật sắc da đồng của áo dài bên ngoài cùng. Với dáng điệu khoan thai, cô Lư bước tới đến đứng cạnh cậu Tưởng.

          Từ nẫy, chú rể rất nôn nóng chờ đợi được thấy mặt cô dâu nhưng bề ngoài vẫn cố giữ vẻ thản nhiên. Chàng trông thật tao nhă trong bộ lễ phục quần lụa trắng, áo cạp đôi gồm chiếc áo dài trắng mặc dưới chiếc áo gấm thường màu lam. Ngoài cùng là chiếc áo sa mỏng. Một vài người hiện diện tỏ ư tiếc rẻ chú rể quên đeo tấm thẻ ngà trước ngực cho tăng vẻ oai nghiêm chững chạc.

          Mọi cặp mắt đều dồn về phía đôi trai tài gái sắc.

          Một bà mợ của cô dâu rỉ tai ông chồng:

          “Một cành dâu, năm bảy cành dâu

          Bên tài, bên sắc lấy nhau cũng vừa.”

 

          Lễ xong, cậu Tưởng quay sang vái hai cụ Liễu Thăng để tỏ ḷng cảm tạ các cụ đă dầy công sinh dưỡng vợ ḿnh. Sau đó tới lượt cô Lư qú trước mặt bố mẹ vừa vái vừa dập đầu tri ân hai cụ đă tác thành cho mối lương duyên. 

          V́ quá cảm động, hai cụ cứ ngồi thừ người ra như hai pho tượng gỗ. May sao, cô dâu vừa lễ xong người trong nhà đă nhanh nhẹn bưng trầu và nước chè ra mời hai họ nên các cụ cũng đỡ ngượng phần nào. Số khách dự lễ khá đông nên gia đ́nh cô Lư xin phép làng cho tổ chức đám tiệc tại sân đ́nh.

          Đặc biệt hôm đó có một ả đào tới tŕnh diễn giúp vui. Đó là món quà cưới quan Nghè Hiển từ xa gửi tặng v́ biết chú rể ưa nghe hát cô đầu dù mới chỉ được thưởng thức món này đôi ba lần.

          Trong khi mọi người đang chè chén, cô ả cất giọng yểu điệu hát một bài dân ca Thái nàng đă chọn trước để ca tụng vẻ đẹp kiều diễm của cô dâu:

          “Gió thổi hoa na

          Khăn đào của ai phơi khăn gió thổi?

          Gió thổi khăn rơi

          Khăn rơi, rơi xuống mặt đường,

          Bạn t́nh ai, người đẹp của ai?

          Hoa trắng nơi vườn dưa,

          Hoa đỏ nơi vườn mía,

          Màu trắng màu hồng, vợ quư của ai lạc đến?

          Áo ḿnh tô màu son

          Thân em hồng nước rượu.

          Vợ ai kia, bạn chung đời ai đấy?

          Mắt em tươi sáng hoa sen,

          Chải đầu hoa đào phủ tóc

          Vợ ai kia, rồng kết bạn rồng ai đấy?”

 

          Giữa lúc hai họ đang vui vầy chè chén cụ Liễu Thăng bà để ư thấy giờ rước dâu gần điểm. Cụ gọi cô Lư vào pḥng để căn dặn con về cách ăn ở sao cho đúng đạo vợ hiền dâu thảo.

          Cụ nhỏ nhẻ cùng cô:

          “Con ơi mẹ bảo con này

          Học buôn học bán cho tày người ta.

          Con đừng học thói chua ngoa,

          Họ hàng ghét bỏ, người ta chê cười

          Dù no dù đói cho tươi,

          Khoan ăn bớt ngủ liệu bài lo toan.

          Pḥng khi đóng góp việc làng

          Đồng tiền bát gạo lo toan cho chồng

          Trước là đắc nghĩa cùng chồng

          Sau là họ mạc sẽ không chê cười.

          Con ơi nhớ bấy nhiêu lời…” 

 

          Như thể răn bảo chưa đủ lời cụ căn dặn thêm:

          “Con quốc kêu khắc khoải mùa hè,

          Làm thân con gái phải nghe lời chồng

          Sách có chữ rằng “phu xướng, phụ tùy”

          Làm thân con gái lấy chồng xuất gia

          Lấy con (em) về thờ kính mẹ cha

          Thờ cha kính mẹ ấy là người ngoan.”

 

          Cụ c̣n muốn nói nhiều nữa nhưng nghẹn lời đành ngừng ở đó. Thấy mẹ bị xúc động như vậy cô Lư không cầm nổi hai ḍng lệ tuôn rơi. Cụ Liễu Thăng bà bùi ngùi lấy khăn lau nước mắt cho con và dúi vào tay cô một số tiền để pḥng ngừa tiêu dùng trong buổi mới về nhà chồng. Cụ c̣n cẩn thận gài vào tà áo cô chín chiếc kim khâu để trừ tà ma trong khi đi đường. Cụ không quên căn dặn cô Lư về cách sử dụng chúng khi cần trong buổi động pḥng hoa chúc.

          Mặt trời vừa quá ngọ, cụ Đồ Long liền đứng dậy trịnh trọng xin hai cụ Liễu Thăng cho phép rước dâu.

          Quan Nghè Tưởng tự tay bưng đài rượu trên mặt có bày sẵn một b́nh và hai tách đặt xuống bên cạnh cô vợ mới cưới. Lúc đó nàng đă qú sẵn trước mặt hai cụ Liễu Thăng. Nàng ngập ngừng rót rượu dâng bố mẹ dùng lần cuối trước khi tạ biệt lên đường xuất giá.

          Cô Lư vừa:

          “Lạy cha ba lạy một quỳ

          Lạy mẹ bốn lạy con đi lấy chồng”

 

          xong cậu Tưởng đă thủ thỉ vào tai cô dâu:

 

          “Rượu lưu ly chân quỳ tay rót

          Cha mẹ uống rồi rời gót theo anh.”

 

          Cô Lư tủm tỉm cười rồi đứng nh́n cậu Tưởng vái bố mẹ ḿnh. Nụ cười vừa tắt được ít lâu mẹ con cô Lư đă ôm nhau khóc sướt mướt trước khi cô nàng sánh bước cùng chồng tiến về đôi cáng đang chờ sẵn ngoài cửa.

 

          Tâm trạng cô Lư lúc này có khác ǵ trăm ngàn cô dâu về nhà chồng trước đây đâu:

          “Hai hàng nước mắt rưng rưng

          Nhớ thương phụ mẫu không ngừng lệ rơi.”

 

          Cụ Đồ Long vừa giơ tay ra hiệu khởi hành, họ đàng gái đốt ngay một bánh pháo tiễn đưa đoàn người rước dâu thượng lộ b́nh an.

          Trong bận đi phu cưới khiêng theo nào là chóe rượu, xôi gấc, lợn quay, mứt sen…để dẫn cưới. Trên đường về họ vác theo những đồ đạc của cô dâu như quần áo, chăn, màn, quà cáp…

          Khi đám rước dâu về tới làng Trường Xuân và ngừng lại ở trước nhà hai cụ Cả Ḥa, cô Lư nhẹ nhàng xuống cáng. Cô cẩn thận vén quần bước qua một hỏa ḷ than cháy hồng được đặt chấn ngang ngưỡng cửa ra vào. Vừa bước cô vừa khẩn cầu thần linh trừ khử những tà ma nào đi theo ám hại ḿnh. Cô c̣n cầu xin ông thần lửa đốt vía mấy kẻ độc mồm độc miệng có dă tâm nói quở ḿnh trong ngày cưới.

          Theo đúng phong tục, hai cụ Cả Ḥa ở nhà chờ dâu về. Thoáng thấy bóng cô Lư ngoài ngơ, cụ bà vội vă xách b́nh vôi chạy sang nhà hàng xóm lánh mặt. Cụ làm thế cốt để biểu lộ ư muốn nhường quyền quán xuyến gia đ́nh cho cô Lư. Từ nay nàng sẽ là người đứng ra gánh vác giang sơn nhà chồng.

 

          Cụ đợi cho cặp họ cử hành xong lễ gia tiên mới trở về nhà ngồi cạnh cụ ông để đôi trẻ làm lễ mừng bố mẹ chồng.

          Cô cậu lạy xong cụ Cả Ḥa ôn tồn nói:

          “Nay mừng anh chị tốt đôi,

          Trông mau có cháu để tôi cho quà.”

 

C̣n cụ Cả bà th́ kín đáo ngắm nghía cô con dâu rồi bụng bảo dạ: “Ít ra th́ cũng được “lưng chữ cụ, vú chữ tâm” th́ sau này chắc cũng mắn con đây. Rồi cụ nhỉ tai nói nhỏ với cụ ông: “Ông khỏi lo. Nó cũng thuộc loại “thắt đáy lưng ong” đó.

          Sau đó họ đưa nhau ra ngoài sân đến quỳ trước bàn thờ Tơ Hồng khói hương nghi ngút. Họ kiên nhẫn nghe người cậu của chú rể đọc bài văn tế Tơ Hồng cầu xin Nguyệt Lăo, vị thần của hôn nhân, cho vợ chồng họ được bách niên giai lăo chia sẻ phúc lộc lâu dài bên nhau. Họ cùng nhau lạy bốn lạy rưỡi đặng mời nhau uống chung một tách rượu, ăn một miếng trầu têm từ cùng một quả cau và một lá trầu không.

          Lúc nhắm rượu, nhai trầu họ nh́n nhau đắm đuối như thể thầm hứa nguyện từ rầy về sau sẽ “tuy hai mà một”, say đắm nhau cho tới tóc bạc răng long. Người nhà hạ cỗ từ bàn thờ Tơ Hồng xuống cho họ dùng. Tại những mâm khác, họ hàng thân quyến cầm đũa nhập cuộc để chung vui cùng cặp vợ chồng mới cưới.

          Đúng như họ đă tiên đoán trước đây, các bợm nhậu ở làng Trường Xuân được tha hồ đánh chén một bữa thỏa thuê. Chỉ tội tụi trẻ con không hiểu được v́ sao nhiều vị không phải bà con thân thuộc ǵ với cô dâu chú rể lại có vẻ hoan hỉ hơn cả gia chủ nữa. Chúng ngơ ngác nh́n các trự đua nhau chén chú chén anh tới độ say tít mù tắp chẳng biết trời trăng ǵ nữa mà vẫn rót rượu, gắp thịt mời nhau lia lịa.

          Chờ cho khách ra về hết, cô Lư cậu Tưởng mới rút lui về pḥng riêng. Chàng đang bận rót ly rượu để đôi họ cùng nhau nâng chén hợp cẩn, cô Lư đă nhanh nhẹn đến ngồi đợi nơi mé giường. Họ cạn chén rồi thay quần áo đi ngủ. Cô Lư cố ư thay chậm hơn cậu Tưởng để c̣n vắt y phục của ḿnh lên trên quần áo của chồng. Thật ra cô làm những việc đó không phải v́ cô tin dị đoan. Chẳng qua nàng chỉ nghe theo lời dặn bảo của mẹ để mong sau này khỏi bị cậu Tưởng lấn át trong đời sống lứa đôi.

          Cặp họ mới đặt ḿnh xuồng giường xong, cô Lư đă nũng nịu hỏi chồng:

          “Đêm khuya thiếp mới hỏi chàng

          Cau xanh ăn với trầu vàng xứng chăng?”

 

          Cậu Tưởng tươi cười ôm vợ vào ṿng tay âu yếm đáp:

          “Trầu vàng, nhá với cau xanh

          Duyên em sánh với t́nh anh tuyệt vời!!”

 

          Nghe lời tŕu mến của chàng, cô nàng sẽ nhoẻn miệng cười, nhắm mắt ngả đầu vào ngực chồng. Chàng vuốt nhẹ tóc nàng rồi hôn lên đầu vợ.

          Ngoài anh Tuấn và gia đ́nh cô Thanh ra, già trẻ lớn bé tại hai làng Trường Xuân và Hoàng Mai ai nấy đều chia xẻ niềm hân hoan của ngày cưới.

          Anh Tuấn không giận hờn trách móc ǵ cô Lư cả. Anh hiểu và thông cảm tại sao cô Lư chọn cậu Tưởng. Chỉ v́ thất t́nh nên anh buồn. Có thế thôi. Mà không buồn sao được khi người anh yêu mến đă về tay kẻ khác nhỉ.

          Để giúp ḿnh khuây khỏa nỗi ḷng đầy sầu muộn anh Tuấn lưỡng lự giữa:

          “Lấy ǵ làm thú giải phiền

          Cái xe, cái lọ, ngọn đèn, cái tiêm?”

 

          Anh bị giằng co bởi các thú đó v́ mỗi cái đều có cái hấp dẫn và cái phiền toái của nó. Anh cân nhắc thiệt hơn để rồi cuối cùng chọn kết bạn với cái lọ. “Sầu làm rượu lạt” anh uống khôn thôi nên chẳng bao lâu sau đă trở thành tay rượu vô địch trong làng Hoàng Mai. Đi đâu cũng kè kè cái lọ.

          “Khi tỉnh rượu lúc tàn canh, giật ḿnh ḿnh lại thương ḿnh xót xa” (Kiều - Nguyễn Du) anh không sao t́m được sự quên lăng trong bầu rượu. Men nồng đă tỏ ra bất lực không thể hàn gắn vết thương ḷng và giúp đời anh lên hương được. Là người thật thà và trung trực anh sẽ măi măi nuôi mối t́nh chung với cô Lư. Và một khi đă yêu trong tuyệt vọng mấy ai thoát khỏi tâm trạng hoang mang:

          “Thuyền ơi có nhớ bến chăng

          Bến th́ một dạ khăng khăng đợi thuyền.”

 

          Ḷng đă hỏi ḷng, ḷng lại nhủ ḷng:

          “Vô duyên đă lỗi hẹn ḥ

          Mong làm chi nữa con đ̣ sang sông.

          Thôi đành chẳng gặp là xong

          Nhớ thương nén chặt bên ḷng ra đi.”

 

          Chỉ ít lâu sau, buồn t́nh, anh khăn gói bỏ nhà ra đi thật. Từ đó dân làng không biết anh ra sao nữa.

          Cũng vào khoảng thời điểm này, có một chàng thợ rèn đến lập nghiệp ở làng Xuân Ninh bên lưu vực sông Mă. Các cô gái c̣n đơn chiếc tha hồ để ư và bàn tán về anh v́ ngoài đẹp trai ra anh c̣n làm ăn phát đạt nữa. Tiếc thay, anh lại gây thắc mắc và thất vọng cho nhiều nàng v́ hầu như anh không đoái hoài ǵ tới họ cả. Anh có tật xấu mỗi khi rảnh rỗi là ra ngay bờ sông dựa gốc cây xoan tư lự hay nốc rượu t́ t́.

          Ngồi ngắm những chiếc thuyền đang trôi lững lờ trên ḍng nước tâm hồn anh dễ bị khuấy động bởi một mối t́nh dang dở. Những khi đó ḷng anh ao ước:

          “Ước ǵ anh hóa ra hoa,

          Để em nưng lấy rồi mà cài khăn.

          Ước ǵ anh hóa ra chăn,

          Để cho em đắp, em lăn, em nằm.

          Ước ǵ anh hóa ra gương,

          Để cho em cứ ngày thường em soi.

          Ước ǵ anh hóa ra cơi,

          Để cho em đựng cau tươi, trầu vàng.”

 

          Ḷng mơ tưởng được sống gần gũi bên nàng như vậy tất nhiên sẽ măi măi chỉ là một ảo vọng. Nhưng niềm thương nỗi nhớ anh dành cho nàng sẽ vĩnh viễn là một sự thật không ai có thể phủ nhận được.

          Dù đau khổ v́ thất t́nh nhưng anh vẫn đủ khách quan để nhận ra rằng ḿnh có phần lỗi nào đó khi bị lỡ chuyến đ̣ với nàng.

          Lỗi của anh là:

          “Xưa kia anh ở đồng làng

          Tại anh chậm bước nên nàng đi xa!”

 

          V́ thế anh quyết định ở vậy sống với mối t́nh dang dở:

          “Biết bao bể ái vơi đầy

          Yêu ai luống những tháng ngày chiếc thân.”

 

          Và nếu v́ quá buồn anh phải thốt lên lời than văn:

          “Duyên sao cắc cớ lỡ làng

          Cầm gương, gương tối, cầm vàng, vàng phai.”

          thời ít ra anh cũng có thể tự an ủi mối t́nh của ḿnh thật đẹp v́ nó thành thật và trong sáng.

          Tâm anh đă vậy thế mà vẫn không thiếu ǵ các cô gái làng mon men tới hỏi nhỏ chàng rằng:

          “Chiều chiều én liệng c̣ bay

          Khoan khoan hỏi bạn, bạn rày nhớ ai?”

 

          Ở nhà chồng được ít lâu cô Lư lại dọn dẹp nhà cửa để đưa hai cụ Cả Ḥa đến Phù Cừ sống với quan Nghè Tưởng. Trước đó hai cụ đă từ chối không chịu đi theo con trai v́ muốn ở lại nơi chôn dau cắt rốn để chăm nom mồ mả tổ tiên. Nay cậu Tưởng đă cưới vợ hiền và hai cụ được dâu thảo. Chẳng sớm th́ chầy, các cụ sẽ có cháu nội đích tôn để ẵm bồng. Do đó, hai cụ đổi ư, thuận đến ở chung với vợ chồng cậu Tưởng cho ai nấy đều vui cửa vui nhà.

          Về làm dâu, cô Lư cư xử theo đúng như lời mẹ dạy. Cô chiều chuộng, nể trọng hai cụ Cả Ḥa như bố mẹ ruột. Bản chất hiền ḥa và nét đảm đang của cô đă thâu phục được cảm t́nh của bố mẹ chồng.

          Gia thế cô không thuộc giới giàu có, danh giá. Nhưng xét về tam ṭng tứ đức cô đều đủ cả. Chắc chắn cô không thuộc loại dâu đă vô tích sự lại đầy nết hư tật xấu khác:

“Con gái mới về nhà chồng

          Nấu cơm nồi đồng nửa sống, nửa khê.”

 

          “Việc làm th́ rái, chỉ tưởng đến ăn

          Hễ bảo quét sân, đánh chết ba gà.

          Bảo đi quét nhà, đánh chết ba chó.

          Có mâm giỗ họ, miệng ra miệng vào

          Rửa bát cầu ao, liếm đĩa quèn quẹt

          Đi chợ quên thúng, quên tiền

          Về nhà quên ngơ, đâm xiên vào chùa.”

 

          Đời sống đầm ấm của gia đ́nh quan Nghè Tưởng khiến hai cụ được vui lây. Các cụ hết c̣n dè dặt và hết sức vừa ư với nàng dâu tên Lư. Đôi khi cụ ông tâm sự với cụ bà:

          “Có phúc lấy được dâu hiền

          Vô duyên lấy phải dâu dại”

 

          Nhờ được hai cụ có độ bao dung và thương mến cô Lư đỡ phải chịu nỗi:

          “Bố chồng như lông chim phượng

          Mẹ chồng như tượng mới tô

          Nàng dâu là bồ nghe chửi.”

 

          Về phần bố mẹ chồng đă vậy, c̣n đối với cậu Tưởng cô Lư luôn làm tṛn bổn phận người vợ hiền và bà quan nhân hậu.

          Đă đành vợ chồng sống với nhau sao khỏi có lúc khi nồng khi nhạt, bát đầy bát vơi. Nhưng đại để cảnh gia đ́nh họ vẫn là:

          “Râu tôm nấu với rượu bầu

          Chồng chan vợ húp, gật đầu khen ngon.”

          Theo gương mẹ và nhiều phụ nữ khác, cô Lư tin rằng người chồng là riềng mối của người vợ. Lúc c̣n đi học, thầy dạy cô hay dùng câu chữ nho “Phu vi thế cang” để nhắc nhở cô điều này. Ông c̣n giải nghĩa rành rơi cho cô hiểu thêm là đạo làm vợ phải theo đúng phép “phu xướng phụ tùng” - chồng nói vợ nghe - nếu không sẽ thành “vợ ông chồng tớ”.

          Có lần cô đem chuyện này bàn luận với mẹ và ngỏ ư không hoàn toàn chấp nhận một lối nh́n khắt khe như thế. Nhất là khi gặp phải tấm chồng không xứng đáng. Cô c̣n nhớ măi câu trả lời ngắn gọn của mẹ ḿnh:

          “Dù ǵ đi nữa ‘không thiêng cũng thể bụt nhà, dầu khôn dầu dại cũng là chồng con (em)’”

          Lời nói đó không giải đáp được một cách thỏa đáng tất cả các thắc mắc trong đầu cô. Nhưng trên phương diện t́nh cảm và thực tế cô thấy nó hợp lư phần nào.

          V́ vậy, mỗi khi bất đồng ư kiến với chồng, cô Lư vẫn dịu dàng nhưng thẳng thắn bày tỏ ư nghĩ của ḿnh rồi để tùy chàng quyết định. Và nếu đôi khi có phải nhường nhịn chồng cô sẵn ḷng làm trong tinh thần:

          “Anh (ai) nhất th́ em (tôi) thứ nh́

          Anh (ai) mà hơn nữa em (tôi) th́ thứ ba.”

 

          Cô cư xử như vậy cốt để giữ ḥa khí trong nhà bởi cô tin phu phụ có ḥa gia đạo mới thành. Theo cô ở đời muốn được cái này phải mất cái khác chứ không thể lúc nào cũng đ̣i tất cả được. Cô săn sàng hy sinh một chút để cho:

          “Thuận vợ thuận chồng

          Tát bể đông cũng cạn.”

 

          Một khi việc nhà được ổn, cậu Tưởng dễ dồn hết tâm trí vào sự nghiệp và đôi họ sẽ hưởng phúc “Phu Quư Phụ Vinh”. Cô tin đời sống lứa đôi là một cuộc đồng hành chứ không phải là cuộc chay đua.

          Đức nhịn nhục của cô Lư không có nghĩa cô luôn luôn bị thiệt tḥi khi sống bên chồng. Cậu Tưởng là người biết điều và biết tự trọng. Cậu thấy rơ các đức tính của vợ và cho ḿnh rất may mắn lấy được người nết na quả cảm như cô Lư. Cậu nể trọng cô nên không quan niệm mối liên hệ giữa đôi họ lại có thể dựa trên nguyên tắc “chồng chúa vợ tôi” v́:

          “Hoa thơm ai nỡ bỏ rơi

          Người khôn ai nỡ nặng lời làm chi.”

 

          Ở địa vị chức cao quyền quư như cậu, chuyện năm thê bảy thiếp đâu phải là khó. Nhưng cậu hoàn toàn thỏa ḷng với cảnh một vợ một chồng của gia đ́nh ḿnh.

          Một vài đồng nghiệp thấy vậy có ư trêu trọc hỏi vặn quan Tưởng:

          “Sông bao nhiêu nước cũng vừa,

          Trai bao nhiêu vợ cũng chưa bằng ḷng”

          mà tội ǵ quan chẳng:

 

          “Trai làm nên năm thê bảy thiếp…”      

 

          chỉ có:

 

          “Gái làm nên thủ tiết thờ chồng”

 

          thôi.

          Bị trêu trọc nhưng quan không giận. Ngài cứ nửa đùa nửa thật trả lời là ngài rất hăi cái số phận:

          “Ba vợ bảy nàng hầu,

          Đêm nằm chuồng trâu, gối đầu bằng chổi.”

 

          Nếu các bạn chưa chịu tha tiếp tục chọc tới ngài vẫn cứ tươi cười giải thích ngài thật ớn cảnh:

          “Ngày năm thê bảy thiếp

          Đêm trọn kiếp nằm không”

 

 

          hay:

 

 

 

          “Một vợ nằm giường lèo,

          Hai vợ nằm chèo queo,

          Ba vợ nằm chuồng heo”

 

          lắm lắm.

          Cậu nói vậy cho qua chuyện thôi chứ trong thâm tâm cậu nghĩ lúc c̣n độc thân có lắm mối thời tối cũng nằm không một ḿnh. Đến khi lập gia đ́nh rồi th́:

          “Lắm con nhiều nợ

          Lắm vợ nhiều cái oan gia.”

          chứ sung sướng nỗi ǵ!

         

          Bản thân cậu chưa bao giờ thấy tận mắt đấng đa mang thê thiếp nào được tận hưởng cái hạnh phúc:

          “Đêm năm canh năm vợ ngồi hầu;

          Vợ cả pha nước têm trầu chàng xơi;

          Vợ hai giải chiếu chia bài;

          Vợ ba coi sóc nhà ngoài nhà trong;

          Vợ tư giải chiếu quạt mùng,

          Vợ năm thức dậy trong ḷng xót xa;

          Chè thang cháo đậu bưng ra

          Chàng xơi một bát kẻo mà công lênh!”

 

          cả.

          Hơn nữa cậu đâu thuộc hạng:

          “Đàn ông năm bảy lá gan

          Lá ở cùng vợ, lá toan cùng người.”

 

          Nhờ vậy, trong nhà cậu tuyệt nhiên không có màn:

 

          “Bà lớn, bà bé, bà ba

          Ba bà dắt díu t́m nhà bà tư.”

 

          Quan Nghè luôn hết mực khiêm tốn và cung kính đối với bố mẹ vợ. Ngược lại cậu được hai cụ Liễu Thăng trọng vọng nể v́.

          Cô Lư chưa bao giờ bị phiền ḷng v́ chồng ḿnh giở thói:

          “Bố vợ là vớ cọc chèo

          Mẹ vợ là bèo trôi sông

          Chàng rể là ông Ba v́.”

 

          với phụ mẫu ḿnh cả.

          Mang danh một bà lớn nhưng cô Lư vẫn giữ nguyên bản chất đơn giản, b́nh dị của thủa con gái. Nàng không ỉ vào địa vị của chồng lên mặt đài các kiêu kỳ với bất cứ ai. Nàng biết kính trên nhường dưới nên không làm ai mất ḷng.

          Quan Tưởng tính t́nh thanh liêm do đó vợ chồng họ không dư dả nhiều. Dù có sẵn kẻ hầu người hạ cô Lư không ưa học đ̣i thói chỉ tay năm ngón. Hàng ngày cô đích thân coi sóc việc nội trợ.

          Cặp họ sống cuộc đời êm ả, cơm lành canh ngọt bên nhau. Nh́n vào hạnh phúc tràn trề của họ có lắm kẻ ghen ghét nhưng cũng có nhiều người thương. Vợ chồng quan Nghè rất nhạy cảm nên biết những ai ghét bỏ, đố kỵ ḿnh và dè dặt hơn mỗi khi phải tiếp xúc với họ. Tuy nhiên không phải v́ vậy mà cô cậu mất đi sự thảnh thơi nhẹ nhàng trong cuộc sống v́ họ biết sống thực với chính ḿnh và không hề bận tâm so đo, tranh đua hơn thiệt với ai.

          Đối với mọi người vợ chồng này luôn cố gắng:

          “Ở cho phải phải phân phân

          Cây đa cậy thần, thần cậy cây đa”

 

 

          V́ họ dư hiểu:

 

          “Thương người, người lại thương ta

          Ghét người, người lại hóa ra ghét ḿnh.”

 

          Sau này cô Lư có nghe đồn anh Tuấn đă bỏ làng ra đi. Điều đó đôi lúc có làm cô áy náy. Cô cảm thấy ḿnh có phần nào trách nhiệm về sự ra đi của anh Tuấn mặc dầu trong thâm tâm cô không muốn có chuyện như vậy xảy ra chút nào. Những ư nghĩ đó chỉ xuất hiện rồi qua ngay. Chúng như làn sóng nhỏ làm gợn mặt nước êm đềm trong sáng của đời nàng.

          Buổi chiều nọ, sau một ngày làm việc mệt mỏi tại huyện đường quan Nghè đang ngồi uống trà với vợ th́ có tên lính lệ đem tŕnh quan một bức thư. Mở ra đọc, ngài nổi cơn cười sặc sụa, ḅ lăn ḅ càng trên sập gỗ. Khi chồng đă nguôi cơn cười cô Lư mới ṭ ṃ hỏi rơ nguyên nhân.

          Chàng kể lại anh Hải, tác giả lá thư, là bạn học nối khố của chàng từ thủa đầu c̣n để chỏm. Anh thuộc loại con nhà lành nhưng mắc tật ham chơi. Chàng hơn anh ta hai ba tuổi ǵ đó nhưng họ thân nhau lắm. Anh Hải đỗ tam khoa tú tài xong th́ bỏ làng đi tha hương cầu thực. Họ mất liên lạc từ đấy. Cách đây mấy hôm, chàng có việc lên dinh quan Tuần Phủ và t́nh cờ gặp anh Hải tại đó. Họ rủ nhau về nhà anh Hải ngả chiếu ăn mừng ngày tái ngộ. Anh ta sống độc thân và có nuôi một cô người ở xinh xắn giúp việc nhà. Cô này được anh dành cho một buồng riêng nơi nhà dưới.

          V́ là chỗ tâm giao nên anh Hải đem bộ chén rượu gia bảo ra tiếp bạn. Có lẽ vừa mới khám phá ra bộ chén bị thiếu mất một chung nên anh ta mới gửi thư đ̣i.

          Chàng đưa lá thư cho vợ đọc. Bức thư vỏn vẹn có mấy ḍng:

          “Kính ngài Tưởng,

          Đệ đâu dám nghĩ ngài đă lấy cái chung của đệ. Đệ cũng không dám ngờ ngài đă không lấy chiếc chung đó của đệ. Nhưng nếu ngài có ư chọc đệ mà giấu nó đi th́ xin ngài hoàn lại cho. Đệ khó ḷng kiếm ra được một chiếc chung khác thay vào cho đủ bộ được.”

          Đọc lá thư cô Lư lấy làm bực dọc với anh Hải v́ anh ta dám nghi ngờ chồng ḿnh ăn cắp một cái chung của anh ta. Nàng chưa kịp nói năng ǵ quan đă sai lính đem bút nghiên ra đặng ngài thảo thư phúc đáp. Nét mặt của quan lúc cắm cúi viết không lộ vẻ giận dữ mà ngược lại coi bộ thích thú, hóm hỉnh mới khó hiểu chứ.

          Thái độ lạ lùng của chồng càng khiến cô Lư ngạc nhiên và ṭ ṃ hơn. Làm như đoán được tư tưởng của vợ, quan Nghè đẩy nhẹ lá thư ngài vừa thảo xong tới trước mặt nàng.

          Cô Lư cầm ngay lên đọc:

 

 

          “Kính ngài Hải,

          Đệ đâu dám ngờ rằng ngài không bao giờ ngủ trong pḥng của ngài. Đệ cũng không dám nghĩ rằng mỗi đêm ngài đều ngủ trong pḥng của ngài. Nhưng nếu mấy đêm qua ngài vào ngủ trong pḥng của Ngài, ắt ngài đă thấy cái chung đệ để ở dưới cái gối của ngài.”

          Bây giờ cô Lư hối hận đă giận oan anh Hải. Nàng đưa mắt nguưt yêu chồng vừa để trách chàng khéo bỡn cợt với bạn vừa cho chàng biết ḿnh mới khám phá ra cái cá tính tinh ngịch trong con người chàng.

          Về sau, mỗi khi gặp anh Hải vợ chồng cậu Tưởng lại nh́n nhau mỉm cười ư nhị. Có lẽ anh Hải đoán được họ cười ḿnh nhưng cứ thản nhiên đánh bài tảng lờ cho đỡ ngượng. Anh đâu có ngờ được rằng ḿnh đă bị họ gán cho cái tên mới là “Hải Chung.”

          Trong suốt thời gian làm việc tại Phù Cừ, cặp Lư Tưởng thu phục được nhân tâm một cách dễ dàng nhờ ḷng thành và tinh thần trách nhiệm của họ.

          Ở Phù Cừ được vài năm quan Nghè nghe nói triều đ́nh cần người lên thượng du cai quản một chương tŕnh phá rừng lập ấp. Ngài nghĩ công việc này có nhiều thử thách và hứng thú nên đệ đơn xin thuyên chuyển. Điều kiện sinh sống ở vùng khỉ ho c̣ gáy không mấy hấp dẫn v́ thế chẳng ai tranh nhau t́nh nguyện tới đó làm việc cả. Nhờ vậy đơn xin của quan được chuẩn ngay.

          Một lần nữa đại gia đ́nh cậu Tưởng lại dọn nhà theo quan đi nhận nhiệm sở mới.

          Năm đó, quan Tưởng có trọng trách tổ chức lễ Khánh Thọ nhà vua tại vùng ngài làm việc. Có một toán lính đóng trại trong rừng sâu nên không tiện tải lương nấu tiệc cho họ. Quan quyết định trao cho một nhà thầu đứng ra lo việc này. Mọi chi tiết đă được ấn định rơ ràng cho nhà thầu làm theo kể cả điều kiện mỗi người lính được phát ít nhất ba chén rượu đầy.

          Mới gặp quan đă không ưa thái độ bợ đỡ của nhà thầu nhưng đành phải chọn y v́ không c̣n ai khác có đủ phương tiện hơn tại chốn hẻo lánh đó cả. Quan nghi hắn có gian ư nên bất thần vào rừng để kiểm soát tại chỗ xem hắn ta làm ăn có đứng đắn không. Tới nơi quan nổi giận khi bắt được quả tang bô hạ của tên này đă dùng chén hạt mít bé tẻo teo để đong rượu phát cho lính.

          Trở về dinh, ngài cho gọi nhà thầu tới. Sau lời chào hỏi xă giao quan truyền bưng rượu lên đăi khách. Trong câu chuyện qua lại quan tỏ ư thương tiếc các binh lính đồn trú ở những vùng ma thiêng nước độc mà c̣n bị lừa lọc, bạc đăi bởi những người đáng lẽ ra phải biết ơn họ mới đúng. Nhà thầu quen thói nịnh hót lập tức nói a dua theo quan. Ngài liền khen hắn ta biết suy xét công minh, nói năng chí t́nh chí lư.

          Ngài chỉ vào cái chung trên bàn và nói ngài vừa đi thăm binh lính đóng ở trên rừng xong. Thấy mấy cái chung họ dùng để uống rượu có vẻ ngộ nghĩnh nên quan đem về để mời nhà thầu đến nhắm nháp cho vui. Quan chỉ tiếc giá người ta cho họ cái chén để uống th́ họ sẽ được thỏa dạ hơn.

          Nghe vậy nhà thầu tái mặt v́ biết mưu gian đă bị bại lộ. Tuy nhiên hắn vẫn đủ bản lănh giở thói lặt lẹo. Hắn tức khắc đổi giọng khen quan quả đức độ bao giờ cũng quan tâm, lo liệu cho thuộc cấp. V́ rất cảm phục quan nên trước đó không lâu hắn đă tự ư xuất tiền túi đặt thêm rượu cho lính quan dùng và chỉ ít ngày nữa hàng sẽ tới. Khi đó hắn sẽ xin được tháp tùng quan vào rừng phân phát cho lính ăn mừng lễ Khánh Thọ nhà vua linh đ́nh hơn. Quan ngỏ ư tán thành việc hắn định làm nhưng cũng phạt hắn hai mươi quan tiền để mua thêm đồ ăn cho lính uống rượu đưa cay vào ngày đó.

          Nhà thầu giàu nứt đố đổ vách lại quen lớn. Bị quan làm mất thể diện và nguy hại nhất là biết rơ tẩy ḿnh nên hắn đem ḷng căm tức nghĩ mưu kế để loại hậu hoạn. Hắn kết bè kết đảng cùng bọn tham quan và con buôn gian xảo để làm hại quan Nghè Tưởng. Có tật giật ḿnh, bọn chúng không muốn sống trong thế cá nằm trên thớt suốt ngày nơm nớp lo sợ có thể bị quan Tưởng lột mặt nạ bất cứ lúc nào. Chúng thích bỏ tiền mua chuộc được quan Nghè Tưởng để ai nấy cá mè một lứa th́ chúng vững bụng an tâm làm ăn hơn. Khốn nỗi khi gặp một người thận trọng, khôn ngoan, làm ǵ cũng quang minh chính đại như quan Nghè đây th́ mọi mưu toan của chúng đều thất bại.

          Cuối cùng chúng nghĩ ra một diệu kế tống khứ quan Nghè đi nơi khác cho chúng được rảnh rang mà quan không sao chống đỡ nổi. Bọn họ toa rập với quan trên làm tờ tŕnh tuyên dương công trạng quan Nghè và đề nghị thăng quan tiến chức bổ nhiệm ngài đi lănh nhiệm sở mới. Chỉ ít lâu sau, quan Tưởng nhận được sắc lệnh cho thăng chức và triệu về kinh đô làm việc.

          Đời làm quan c̣n ǵ vinh hiển bằng được thăng chức và triệu về triều làm việc gần bệ rồng. Một lúc được cả hai vinh dự như vậy quan Nghè Tưởng phải mừng lắm. Tiếc thay sự thật lại trái ngược hẳn.

          Khi nhận được lệnh thuyên chuyển, quan thấy buồn man mác. Quan không nghĩ ngài đă thua trí bọn người chống đối ḿnh. Quan biết sớm muộn ǵ cũng có ngày phải đi nơi khác làm việc. Ngài cho ḿnh thật may mắn đă không bị thân bại danh liệt khi phải đơn thương độc mă đương đầu với cả một tập đoàn tham ô nhiều quyền thế như vậy. Quan Tưởng tin rằng ḿnh được tai qua nạn khỏi phần lớn cũng nhờ hồng phúc của tổ tiên để lại mà thôi.

          Qua kinh nghiệm đó, ngài suy gẫm thấy lời dạy trong câu ca dao:

          “Sông sâu c̣n có kẻ ḍ

          Ḷng người nham hiểm ai đo cho cùng!”

 

          không sai vào đâu được. Bài học này thay v́ khiến quan nhụt chí lại giúp ngài trở nên cương quyết hơn trong thái độ:

          “Dù ai nói ngả nói nghiêng

          Th́ ta cũng vững như kiềng ba chân.”

 

          “Đây ta như cây giữa rừng

          Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng rời.”

          Ngài chẳng mảy may tức tối, oán ghét ǵ những kẻ âm mưu hại ḿnh. Ngài nghĩ:

          “Đấng trượng phu đừng thù mới đáng

          Đấng anh hùng đừng oán mới hay.”

 

          Quan chỉ tiếc một điều là không hoàn tất được chương tŕnh khai khẩn ngài đă hoạch định từ lúc mới bước chân tới miền đất hoang vu này.

Đây là lần thứ hai quan Nghè Tưởng xách ấn lên đường nhận một chức vụ khác.

 

Thái Vĩnh Khiêm

Trích từ:

Tuyển tập văn: SAY

Đă phát hành trong năm 2017

 

 

 

https://www.amazon.com/SAY-Chuyen-Tinh-Trong-Vietnamese/dp/1976420652/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1514768445&sr=1-1&keywords=thai+vinh+khiem